Activiteiten

Ook dit jaar is weer de jaarlijkse ronde door het gebied gemaakt met een geluidscassette. Op de geluidscassette staat de baltsroep van de steenuilman. Het is een wat lastige manier om uit te zoeken of er nog steenuilen in het gebied rondvliegen op locaties die ons niet bekend zijn, zeker als je geen respons krijgt raakt de aardigheid er snel af. Ervaringen in andere gebieden tonen aan dat dit een manier is om nieuwe locaties van de steenuil te ontdekken. Als u echter steenuiltjes hoort roepen of hoort dat er ergens anders steenuiltjes zijn gezien, hoor ik dat graag van u.

Wat kunt u zelf doen voor de steenuil!

Omdat is gebleken dat er in de periode juni t/m augustus regelmatig jonge steenuilen door verdrinking om het leven komen is het van belang dat er, in drinkbakken met steile wanden, voorzieningen worden getroffen om de uiltjes een mogelijkheid te bieden de verdrinkingsdood te ontlopen. In de drinkbakken kunnen drijvers worden aangebracht die bestaan uit twee lagen hout met daartussen een laag tempex (hout alleen zinkt namelijk na enige tijd), zij bieden de uiltjes de mogelijkheid om hier op te klimmen en zo de drinkbakken te verlaten. Indien het voor de dieren die gebruik maken van de drinkbakken mogelijk is, kan een strook gaas of een jute zak ook dienst doen als redmiddel voor de steenuiltjes om uit de drinkbak te klauteren. 

De jonge uiltjes verlaten het nest als zij ongeveer 32 dagen oud zijn. Ze kunnen dan nog niet terugvliegen naar de nestplaats. Het is dus van belang dat ze in de maanden juni en juli in de buurt van de nestplaats een plek hebben om zich te kunnen verstoppen voor dieren die hun jonge leven bedreigen. Het is dan ook aan te raden om in die periode onder en in de omgeving van de nestplek tijdelijk enkele pallets met wat zware rommel erop, te plaatsen, zodat de jongen die toch nog geregeld op de grond belanden daar tijdelijk veilig onder kunnen wegkruipen. Een samenstel van een stuk betonnen rioolbuis, een takkenbos of een Pvc-buis met een doorsnede van 125 mm kan deze functie ook vervullen.

Hebt u overlast van muizen of andere knaagdieren en gebruikt u daartegen gif, dan zou ik u ten eerste willen adviseren dit niet te doen.

Gebruik bij voorkeur een muizenval, de dode muizen kunnen nabij de nestkast op een paaltje gelegd worden en op deze manier nog dienstbaar zijn voor de uiltjes.

Zeker ratten of muizenkorrels die de werkzame stof Brodifacoum bevatten (dit staat met kleine lettertjes op de verpakking) zijn dan zeer gevaarlijk voor soorten die veel in en om boerderijen en schuren verblijven zoals de  steenuil en kerkuil. Brodifacoum is onder andere verwerkt in het merk Klerat en is dodelijk voor uilen. Muizen die van het gif eten leven vaak nog zo’n 3-7 dagen. In die periode gaan ze op zoek naar water, juist bij dat zoeken naar water vallen ze vaak ten prooi aan de uiltjes die hierdoor ook vergiftigd worden.

Bron: http://www.steenuilgroningen.nl/dode-steenuilen/muizen_en-rattengif.htm 

Als er bij u op het terrein een plekje is waar dat mogelijk is, is het zeer interessant om een klein hoekje wat rommelig te laten. Bijvoorbeeld een strook gras niet maaien, als kort daarnaast enkele uitkijkposten in de vorm van paaltjes zijn geplaatst kunt u het uiltje hier in de avonduren vaak aantreffen in de jacht op insecten die zich in de overgang tussen ruigten en kort gras ophouden. De steenuiltjes bejagen hun prooi namelijk vanaf deze uitkijkposten. Ook met een stapel houtblokken of een kleine “ muizenhaard” is dit effect te bereiken. 

Het in stand houden van knotwilg opstanden die om en om worden geknot is een uitstekende manier om broedgelegenheid te creëren.  

Heel vaak zijn het de oude schuurtjes die op een rustige plaats staan die een grote aantrekkingskracht hebben op de uiltjes als het enigszins mogelijk is om deze in stand te houden door herstelwerkzaamheden uit te voeren en daarbij de belangen van de steenuil mee te nemen verdient dit de voorkeur. Ik wil u graag van advies dienen. Dit zijn ook de ideale plaatsen waar de steenuiltjes in de winter, als het sneeuwt, aan voedsel kunnen komen.

Schapen, paarden of vee in de nabijheid is ook een van de voorwaarden, de uiltjes eten namelijk in de zomer en bij gebrek aan muizen veel prooien zoals kevers, torren, regenwormen, slakken en insecten die heel makkelijk te vangen zijn als er kort gras is. 

Als u in de omgeving van de nestkast ook een “muizenhaard” wilt aanleggen kan dit door het aanbrengen van wat stro met daaroverheen snoeihout. Voor een snel resultaat is het aan te bevelen enkele handjes graan over de muizenhaard uit te strooien en dit zo af en toe te herhalen. Echte overlast door muizen zal er in de winter niet direct ontstaan, die worden wel door de uiltjes in toom gehouden. 

Wilt u de omgeving van uw woning wat uilvriendelijker maken door bijvoorbeeld het aanplanten van een haag of op een andere wijze dan kan ik contacten leggen met Landschapsbeheer Zuid-Holland om u eens te bezoeken en u over de mogelijkheden en onmogelijkheden te laten informeren.

Zelf steenuilen bekijken

Wilt u zelf wat meer zicht op de steenuilen hebben dan is dat goed mogelijk. Zeker vanuit een beschutte plek (woning, voertuig e.d.) is de steenuil goed te observeren. Vooral in de winter genieten de uiltjes op heldere dagen graag van de (morgen-) zon, mits ze natuurlijk op een windvrije plaats kunnen zitten. Het liefst doen ze dat op een plaats die tevens de gelegenheid biedt om snel weg te duiken als er gevaar dreigt (zoals een overvliegende Buizerd of andere roofvogel). Noteer uw waarnemingen, zeker als het om vaste rustplaatsen gaat, het is leuk voor uzelf en voor mij.

Wat moet u nooit doen!

De steenuil heeft veelal een plaatsje in de omgeving gezocht waar hij overdag zit te rusten en waar hij bij slecht weer droog kan zitten. Dit zijn vaak ook de plaatsen waar hij bij slecht weer nog aan voedsel kan komen. Dit zijn veelal niet dagelijks bezochte schuurtjes of een wat vervallen rommelhoekje. Verwijder deze schuurtjes of rommelhoekjes nooit voordat er voor een goed alternatief is gezorgd, anders is de kans groot dat u de steenuil het daaropvolgende jaar zult missen.

Meer slaapplaatsen

Steenuilen hebben meerdere slaapplaatsen nodig, omdat ze het grootste deel van het jaar apart slapen en ook de uitvliegende jongen enkele maanden over een dagroestplaats moeten kunnen beschikken. Het uitbreiden van het aantal slaapplaatsen in een steenuilbiotoop is dus het tweede doel dat nagestreefd dient te worden als er een eerste broedpaartje is neergestreken.

Landelijke steenuildag

Ook dit jaar is de landelijke steenuildag weer te Doetinchem gehouden en wel op 4 november.

Opmerkelijke punten:

Uit het landelijke overzicht blijkt dat er gemiddeld 2,21 jongen per broedpaar uitvliegen.

Als er “speeltjes” in de nestkasten worden aangetroffen in de vorm van walnoten of stenen is dat meestal een teken dat er steenmarters actief zijn. In onze gebieden nog niet direct te verwachten maar ze rukken wel op uit het oosten en het zuiden.

Activiteiten 2006

• Het plaatsen van nieuwe nestkasten.

• Het onderhoud van bestaande kasten.

• Biotoopverbetering; op een kaal weiland achter een bedrijf in Pijnacker is een treurwilg geplaatst en op 10 april nog drie, om hier in de toekomst een nestkast te kunnen plaatsen.

• Op 22 oktober is er een steenuil, die gelijktijdig is geringd met Nr. 3.626.996, opgehaald uit het asiel. Deze steenuil was in Rijswijk tegen een ruit gevlogen nabij het Shell complex. De steenuil is, toen hij een gewicht van 170 gram had bereikt in nestkast 139 geplaatst. Als tijdelijke voedselvoorraad zijn twee eendagskuikens bijgevoerd.

• Het redden van een broedsel waarvan het mannetje gedood is door de huispoes (zie nestkast 107)

klik voor vergroting

Nestkastcontrole’s 2006

Nestkast 102     Zoals alle voorgaande jaren heeft er weer een spreeuw in de nestkast gebroed.

Nestkast 103     Ook hier heeft weer een spreeuw gebroed.

Nestkast 104     Ook hier broed al jaren lang een spreeuw, hopelijk komt hier eens verandering in.

Nestkast 105     Ook dit jaar heeft er weer een spreeuw in de kast gebroed.

Nestkast 106      De kast hangt binnen onder een overkapping die is afgesloten. Omdat de sleutel niet  beschikbaar was is de kast niet gecontroleerd.

Nestkast 107      Op 19 mei een zeer triest bericht van de kastbeheerder. De mannelijke steenuil is door de poes van de eigenaar gegrepen en verscheurd. Het vrouwtje zit waarschijnlijk nog te broeden. ‘s-morgens is het vrouwtje buiten de kast gezien. Snel contact gelegd met vogelasiel ‘De Wulp’ of zij ons konden helpen aan wat eendagskuikens om de kans te vergroten dat het vrouwtje op de eieren blijft broeden. Normaal zorgt het mannetje namelijk voor de voedselaanvoer in de periode dat het vrouwtje zit te broeden en de jonge grootbrengt. Het vrouwtje gaat het mannetje dan weer assisteren als de jongen 10 dagen oud zijn. Voor de kastbeheerder breken nu drukke dagen aan. De laatste week dat het vrouwtje zit te broeden en de eerstkomende 40 dagen zal hij dagelijks, zowel ‘s-morgens als s’middags voedsel in de nestopening moeten plaatsen. Dit om te zorgen dat het vrouwtje de eerste week op de eieren blijft zitten broeden. Als de jongen uitkomen, moet er continu voedsel in de nestkast zijn. Naar tabellen uit het clubblad van STONE (Stichting Steenuilonderzoek Nederland) is een voedertabel gemaakt. Toen de jongen 17 dagen oud waren is er gecontroleerd en bleken alle vier de eieren uitgekomen en bleek tevens dat de jongen op het goede gewicht zaten. Op 2 juli zijn de jongen alle vier uitgevlogen en kon de nestkast weer gereedgemaakt worden voor een nieuw seizoen.Zowaar een mooie prestatie van zowel de nestkastbeheerder als het steenuilvrouwtje!

Nestkast 108      Ook dit jaar is de nestkast weer door een koolmees gebruikt.

Nestkast 109      Wederom is er geen gebruik gemaakt van deze nestkast.

Nestkast 111      Er wordt helaas geen bewoning geconstateerd. De uiltjes broeden schijnbaar weer op een andere plaats net als in 2004. Op 13 juni bericht ontvangen van de kastbeheerders dat ze de steenuiltjes onder de golfplaten van een schuurtje vermoeden. Ter plekke geconstateerd dat er twee jongen onder de golfplaten huizen. Het is er verschrikkelijk warm. Een jong kunnen pakken om te ringen en te wegen. Een jong liep weg en was onbereikbaar. Beneden aangekomen liep een derde jong van 22 dagen op de grond. Te warm dus onder golfplaten. De jongen blijken tijdens het wegen aan de lichte kant.

Nestkast 111a    Bij controle blijkt dat er een koolmees in de nestkast heeft gebroed.

Nestkast 112      Mogelijk heeft er een koolmees gebroed.

Nestkast 113      Er heeft een spreeuw gebroed in de nestkast, onder de dakpannen van het gebouwtje broedde een holenduif.

Nestkast 115      Ook dit jaar is de kast weer door een spreeuw gebruikt om te broeden.

Nestkast 117     Het oude broedpaar van nestkast 143 heeft op 10 april weer gekozen voor deze nestkast. Bij controle op 29 mei zijn er vier jongen aanwezig, het mannetje zit in nestkast 138. Op 12 augustus blijken alle jongen goed uitgevlogen te zijn.

Nestkast 118      Er heeft een spreeuw gebroed, de steenuil is al enkele jaren niet meer gezien.

Nestkast 119      Ook hier heeft een spreeuw gebroed.

Nestkast 120      Er is niet gebroed in deze kast.

Nestkast 121      De nestkast is dit jaar niet gebruikt en is begin augustus vervangen door een nieuwe kast.

Nestkast 122      Er is bij controle nog één jonge spreeuw in de nestkast aanwezig.

Nestkast 123      Deze nestkast is verwijderd omdat de oude schuur gesloopt moet worden. Er is echter een tweede nestkast aanwezig.

Nestkast 124      Er is wel gebruik gemaakt van de nestkast om in te verblijven maar ook dit jaar heeft het paartje er voor gekozen om onder de golfplaten te broeden.

Nestkast 125      Deze nestkast is overgenomen door de collega’s van kerkuilen werkgroep, regio Leiden-Leimuiden, omdat het te ver buiten de regio is.

Nestkast 126      Zoals alle voorgaande jaren heeft er een koolmees in de nestkast gebroed.

Nestkast 127      Er heeft een spreeuw gebroed, eind juli de nestkast klaar gemaakt voor het nieuwe seizoen.

Nestkast 128      In deze nestkast heeft een spreeuw gebroed.

Nestkast 129     De nestkast is op 29 mei is gecontroleerd. Ondanks het bericht van de kastbeheerder van afgelopen donderdag dat de steenuil niet is gezien, wordt het mannetje deze ochtend wel gezien. Dit geeft hoop. In de kast treffen we het vrouwtje met vier jongen van 13 dagen oud aan. Op 19 juni was er nog één jong aanwezig, de overige jongen zijn uitgevlogen.

Nestkast 130      De nestkast is niet gebruikt.

Nestkast 131      De kast is niet gebruikt.

Nestkast 132      Er heeft een spreeuw in de kast gebroed.

Nestkast 133      Er heeft dit jaar een spreeuw in de kast gebroed. Binnenkort moet de kast vervangen worden.

Nestkast 134      Er heeft dit jaar een spreeuw gebroed.

Nestkast 134a    Ook in deze kast broedde een spreeuw.

Nestkast 135      Er is in deze kast gebroed door een spreeuw.

Nestkast 136      Er heeft een spreeuw in de kast gebroed. De eieren zijn echter niet uitgekomen. Een van de oudervogels lag dood in het nest.

Nestkast 137      Ook dit jaar is de kast niet in gebruik.

Nestkast 138       Dit is een experimentele nestkast met een aangepaste opening. In deze kast wordt op 29 mei het mannetje van nestkast 117 aangetroffen, er worden biometrische gegevens opgenomen en het mannetje wordt geringd.

Nestkast 139       De steenuil die hier vorig jaar nog aanwezig was is verhuisd naar kast 142. Er heeft een spreeuw gebroed in deze kast. Op 22 oktober is op deze locatie een steenuil uitgezet die in het asiel terecht was gekomen nadat hij/zij tegen een ruit was opgevlogen. De steenuil is geringd.

Nestkast 140      Op deze mooie plek wordt op 11 juni geconstateerd dat er een spreeuw heeft gebroed. De kast weer gereedgemaakt voor het nieuwe seizoen.

Nestkast 141      De kast is op 29 mei gecontroleerd. Er zit een spreeuw in met grote jongen.

Nestkast 142     Hoera, in de nestkast wordt een steenuilveer aangetroffen, een veldmuis en een deel van een bruine rat! De kast wordt dus door een steenuil bewoond. Waarschijnlijk het uiltje uit kast 139? Op oud jaar blijkt de steenuil veel te roepen het betreft dus mogelijk een mannetje! Bij de kast blijkt er een tak voor de ingang te hangen die wordt verwijderd.

Nestkast 143     Deze nestkast wordt al meerdere jaren door een paartje kauwen in bezit gehouden. Vorig jaar is deze kast van een aangepaste opening voorzien in een poging de kauwen te weren en de nestkast weer bewoond te krijgen door de steenuilen. De kauwen hebben de ingang behoorlijk met hun snavel bewerkt maar zijn niet in de kast gaan broeden. Schijnbaar werkt de nieuwe opening.

Nestkast 144      De kast is niet gebruikt.

Nestkast 145      Op 12 jan 06 bericht ontvangen dat er op deze locatie en op de locatie waar nu nestkast 147 is geplaatst, een paartje steenuilen is gezien Op 18 mei een praatje gemaakt met de kastbeheerder. Er zijn geen steenuilen gezien.

Nestkast 146     Op verzoek van de eigenaar is op 31-03-06 een nestkast geplaatst. Op 16 juni is geen bewoning geconstateerd. Wel lag er een dode spreeuw onder de kast.

Nestkast 147     Op 27 juli is hier een kast geplaatst Zie ook kast 145 voor de melding van 02-01-06

Nestkast 148      Op 27 juli is hier een kast geplaatst.

Nestkast 149      Medio augustus is deze nestkast geplaatst.